GEORGE SAND`IN HAYATI, ESERLERİ VE FEMİNİST ETKİSİ

George Sand Portresi

   George Sand gerçek adıyla Amantine Lucile Aurore Dupin, 1 Temmuz 1804 yılında Paris`te doğdu. 19. yüzyıl Fransız edebiyatının en önemli ve aykırı figürlerinden biridir. Hem üretken bir yazar hem de toplumsal normlara meydan okuyan entelektüel biri olarak tanınır. Romanlarında toplumsal adaletsizliklere ve kadınların konumuna dair güçlü eleştirilerde bulunur. Bu yönüyle yalnızca bir romancı değil aynı zamanda dönemin entelektüel tartışmalarına aktif biçimde katılan bir düşünürdür. 

   1848 Devrimi sırasında bizzat hükümet bültenlerini yazmış ve radikal cumhuriyetçi fikirleri, köylülerin ve işçilerin eğitim alması gerektiğini savunmuş; romanlarında yoksul karakterleri ahlâkî olarak soylulardan üstün resmetmiştir. "Kadın Hakları" kelimesini bugünkü anlamıyla kullanmasa da, kadının ekonomik bağımsızlığını, boşanma hakkını ve toplumsal hayattaki eşitliğini hayatıyla ve eserleriyle savunmuştur.  George Sand`ı anlamak yalnızca bir yazarı değil 19. yüzyıl Avrupası'nda özgürlük anlayışını, kadın kimliğinin dönüşümünü ve sanatın toplumsal rolünü anlamak demektir. Bu yazıda onun hayatına, eserlerine ve edebiyat tarifindeki yerine daha yakından bakacağız.

   Annesi ve babası birbirine tamamen zıt sosyal sınıflardan gelen bir ailenin kızıdır. Babası Maurice Dupin, Aristokrat aileden gelen bir subaydı ve Napolyon`un ordusunda görev yapmıştı. Annesi Sophie-Victoire Delaborde Paris`teki küçük bir tiyatro topluluğunda figürandı ve bir kuş satıcısının kızıydı. Babasının erken ölümü (Sand henüz 4 yaşındaydı) sonrası çocukluğunu babaannesinin yanında Berry bölgesindeki Nohant malikanesinde geçirdi. Buradaki kırsal yaşam, daha sonra "köy romanları" olarak bilinen eserlerinin temelini oluşturdu. 

   George Sand`ın çocukluğu annesi ve babaannesi arasındaki bitmek bilmeyen bir sınıf çatışması ve psikolojik savaşın ortasında geçmiştir. Annesinin alt tabakadan geliyor olması, babasından önce evlilik dışı Caroline adında bir kız çocuk dünyaya getirmiş olması ve babasıyla da George Sand henüz doğmadan bir ay önce evlenebilmiş olması yüzünden babaannesi Madame Dupin de Francueil gelinini hiçbir zaman onaylamadı. Babaanne torununun bir asilzade gibi yetişmesini istiyordu ve maddi gücü elinde tutan babaanne annesine bir seçim sundu: Para karşılığında çocuğun velayetinden vazgeçmek. Annesi bir miktar para ve emekli maaşı karşılığında kızını Nohant`ta bırakıp Paris`e taşındı. Annesi tarafından terk edilmiş daha da kötüsü bir nevi satılarak bırakılmış olması ayrıca katı ve disiplinli bir babaannenin yanında büyümüş olan Sand`ın roman karakterlerinde derin bir yalnızlık ve aidiyet arayışı olarak görülür. 

Paris`teki Couvent des Augustines Anglaises Manastırı

   1817-1820 yılları arasında babaannesi onu "ehlîleştirmek" ve aristokrat bir hanımefendi yapmak için Paris`teki Couvent des Augustines Anglaises Manastırı`na gönderdi. Sand burada dinî bir mistisizme kapıldı ve hatta rahibe olmayı bile düşündü. Babaannesi bu durumdan korkarak onu manastırdan geri aldı. Bu eğitim ona ileride eserlerinde kullanacağı felsefi derinliği kazandırdı. 1820`de eve döndüğünde babaannesinin sağlığı giderek bozulmuştu ve böylece Sand`a büyük bir özgürlük alanı doğdu. Bu dönemde erkek kıyafetleri giymeye, ata binmeye, ava gitmeye başladı. Bu toplumsal rollere ilk başkaldırışıydı. Babaannesinin kütüphanesinde daha fazla vakit geçirmeye başlayarak Rousseau, Mostesquieu ve Voltaire kitaplarıyla radikal fikirlerle tanıştı. 

Casimir Dudevant

   18 yaşındayken bir baronun oğlu olan Casimir Dudevant ile evlendi. Başta huzurlu giden bu evlilik zamanla Sand için bir hapishaneye dönüştü. Kocasının kaba tavırları ve ilgisizliği onu depresyona sürükledi. İki çocuk sahibi olduktan sonra 1821`de kocasını ve taşra hayatını terk ederek cebinde çok az bir parayla Paris`e, yazarlık hayallerinin peşinden gitti. Sancılı geçen sürecin ardından çocuklarının velayetini alabilmiş ve yeniden Nohant`taki malikânenin mülkiyetini üzerine alabilmişti. 

   George Sand, 19. Yüzyılın başında Paris`te bir kadın yazar olarak var olabilmek için dönemin katı sosyal, ekonomik ve yasal engelleriyle mücadele etmek zorunda kalmıştır. 1830`larda kadın yazarların eserleri "kadınsı ve hafif" görülerek küçümseniyordu. Bu sebeple eserlerinin tarafsız gözle değerlendirilmesi ve yayıncılar tarafından kabul görmesi için, sevgilisi ve aynı zamanda ilk eserlerindeki ortağı Jules Sandreu`dan esinlendiği Sand soyadı ile erkek mahlası George Sand`ı kullanmaya başladı. Bu isim ona özgür hareket etme ve saygı görme imkânı sağladı. 

   Bu çağ bir kadının ciddiye alınması için erkek olması gereken bir çağdı. Aurore Dupin bu oyunu kabul etmedi. Kuralları değiştiremiyorsa kuralları delmeliydi, öyle de yaptı. O dönemde kadınların yanlarında bir erkek olmadan tiyatroların ön sıralarına geçmesi veya entelektüel kafelere girmesi hoş karşılanmıyor ya da yasaklanıyordu. Ve yine Paris`te kadınların pantolon giymesi yasal olarak özel bir polis iznine (permis de travestissement) tabiydi. Sand, bazen bu izni alarak bazen de yasağı çiğneyerek pantolon giydi ve Paris sokaklarında özgürce dolaşabildi. Kamusal alanda puro ve pipo içmesi kısa saçları ve pantolonları nedeniyle sürekli "skandal kadın" olarak yaftalındı. Boşanmış olması ve evlilik dışı ilişkileri edebî yeteneğinin önüne geçirilerek ahlâkî saldırılara malzeme yapıldı. George Sand tüm bu engelleri aşarak tarihte yazarlıktan geçimini sağlayan ilk profesyonel kadın yazar olmayı başarmıştır. Erkek yazarların aşk hayatı biyografilerinin dipnotuyken, kadın yazarlarınki başlık yapılır. Bu bile aslında onun neden erkek adı seçmek zorunda kaldığını anlatır. Sand erkek olmadı; erkekliğin sağladığı ayrıcalığı ifşa etti. Onun icin önemli olan, erkek kıyafetleri giymenin onu görünmez kılması ve artık erkek bakışının nesnesi olmaktan çıkıp gözlemci konumuna geçerek yazar rolünü üstlenebilmesiydi.

   George Sand, 19. Yüzyıl Fransız edebiyatının en üretken yazarlarından biridir ve kariyeri boyunca 70`den fazla romanın yanı sıra çok sayıda oyun, deneme ve otobiyografik eser kaleme almıştır. Ayrıca bir edebiyat dergisi, iki yerel gazete ve iki ulusal cumhuriyetçi dergi çıkardı. Ancak bunlar kısa sürede hükümet baskısı veya finansal nedenlerle kapandı. Birçok kişi 1789 öncesi döneme nostaljik bir pasiflikle bakarken, George Sand zamanının başlıca entelektüel akımları ve eğilimleriyle mücadele etmekten çekinmeyenlerden biriydi. Eserleri genel olarak üç ana döneme ayrılır;

1. Feminist ve Romantik Dönem (1830`lar) : Bu dönemdeki ilk eserlerinde toplumsal normlara, evlilik kurumunun kısıtlayıcılığına ve kadın haklarına odaklanmıştır.

• Indiana (1832) : Yazarın tek başına yazdığı ve büyük şöhret kazandığı ilk romanıdır. Mutsuz bir evliliğe hapsolmuş bir kadının özgürlük ve aşk arayışını anlatır.
• Valentine (1832) : Sınıf farkları ve toplumsal baskıları ele alır. 
• Leila (1833) : Kadin cinselliği ve ruhsal tatminsizliği işleyen, dönemi için oldukça cesur ve skandal yaratmış felsefi bir romandır. 

2. Sosyalist ve Pastoral (Koy) Romanlar (1840`lar) : Bu dönemde Sand, siyasi fikirlerinden ve kırsal yaşama duyduğu sevgiden beslenmiştir. Köylülerin onurunu ve basit yaşamın erdemlerini yücelten "Pastoral Üçlemesi" en çok okunan eserleri arasındadır. 

• La Mare au Diable (Seytanli Gol - 1846) : En ünlü köy romanlarından biridir. Çocukluğundaki o huzur arayışını kurgular.
• La Petite Fadette (Kucuk Fadette - 1849) : Köy hayatını ve halk inanışlarını romantik bir dille işler.
• Francois le Champi (1848) : Kırsal temalı bir diğer önemli başyapıtıdır. 
• Consuelo (1842-1843) : Bir opera şarkıcısının hayatı üzerinden sanat ve toplumu sorgulayan devasa bir tarihi romandır. 

3. Otobiyografik ve Geç Dönem Eserleri : Yaşamının son dönemlerinde daha çok anılarına ve doğa tasvirlerine yönelmiştir.

• Histoire de Ma Vie (Hayatimin Hikayesi - 1855) : Geniş kapsamlı otobiyografisidir. 
• Un Hiver a Majorque (Mollarca`da Bir Kış - 1842) : Frédéric Chopin ile geçirdiği fırtınalı kışı anlattığı gezi/anı kitabıdır. 
• Elle et Lui (O ve Kendisi -1859) : Alfred de Musset ile olan ilişkisini kurgulaştırarak anlatır. 

  

   Sand`ın eserleri Fransa`da neredeyse tamamen basım dışı kalmıştı, ikinci el kitapçılarda romanlarından birkaçının Viktoria dönemi tarzındaki çevirilerine ara sıra rastlanabiliyordu. Sand`ın beş ciltlik otobiyografisi, Gallimard`ın 1970`te yeniden basmayı uygun görmesine kadar 1876`dan beri yeniden basılmamıştı. Ve bu eserin İngilizce çevirisi yüzyılın başından beri yayınlanmamıştı. Paris`teki Augustinus rahibelerinin İngiliz Manastırında aldığı iki buçuk yıllık tek resmi eğitimini kapsayan otobiyografisinin ayrı bir bölümü, 1893 yılında yayınlanan `My Counvent Life` adlı çeviride erişilebilir durumda kaldı. Academy Press bu versiyonu 1977`de yeniden bastı. George Sand`ın otobiyografisinde anlattığı kapsamlı hikaye, bir kadının erkek egemen bir dünyaya giriş öyküsüdür.

   George Sand`ın "Hayatımın Hikayesi" adlı eserinin kapsadığı dönem, Fransız Devrimi öncesinden Temmuz Monarşisi`nin son yıllarına kadar uzanan, Fransız tarihinin en önemli dönemlerinden biridir. Sand, otobiyografisine, ailesinin tutumlarını şekillendiren 18. Yüzyılın sakin aristokrat dünyasının bir tasviriyle başlar ve büyükannesinin Terör döneminde hapsedildiği 1790`larin fırtınalı devrimci yıllarına geçer. Ardından babasının hayatını, Napolyon`un en büyük zaferlerinden bazılarının tanık olduğu dönemden, 1808`deki kazara ölümüne kadar, değişen bir dünyada çocukluk ve gençlik yıllarına dair anılarını aktarır. 19. Yüzyılı anlamanın anahtarı olan üç büyük değişimin etkileriyle boğuşmaktadır; Fransız Devrimi, Fransa`da Sanayi Devrimi`nin başlangıcı ve Romantik hareket.

George Sand`ın Fransız Feminizmine Olan Etkileri

   George Sand, Fransız feminizminin henüz kurumsallaşmadığı bir dönemde, bu harekete kuramsal kitaplarla değil bizzat kendi yaşam pratiği ve edebiyatıyla yön vermiştir. O dönemde yürürlükte olan Napolyon Kanunlarına göre kadınlar hukuken çocuklarla aynı statüdeydi ve kocalarına itaat etmek zorundaydı. Sand, romanlarında evliliği kadını köleleştiren bir hapishane olarak tasvir etti. Kadının duygusal ve cinsel tatmin hakkını savunması dönemi için devrimci bir adımdı. Toplumun kadınlara dayattığı kısıtlamalara karşı gelmiş; bağımsız yaşam tarzıyla tarihin ilk feminist figürlerinden biri olarak kabul edilmiştir.

   Sand, `kadının çalışması ayıptır ` algısını yıkarak, sadece kalemiyle geçinen, kendi parasını kazanan bir kadın figürü yarattı. Pantolon giymesi ve erkek mahlası kullanması sadece bir moda tercihi değil erkeklere tanınan ayrıcalıklara (eğitim, sokakta özgürce dolaşma, siyaset konuşma) talip olma eylemliydi. Kadınları belirli toplumsal cinsiyet rolleri ve yaşam tarzlarına hapseden sosyal normlara meydan okuyacak radikal devrimci bir yazarın portresi ortaya çıkmaya başlıyor. Açıkça sigara içen ve erkek gibi giyinen George Sand, aksi takdirde kendisine kapalı olacak olan bu entelektüel açıdan uyarıcı şehrin kültürel ve sanatsal merkezlerini keşfedebiliyordu. 

Sand`ın yazıları, günümüzde Fransız feminizmi üzerine yapılan araştırmalar için önemli kaynaklar olmaya devam ermektedir. Romanlarında son derece modern bir cinsiyet anlayışını ifade ederek, erkeklik ve kadınlık kavramlarını yeniden tanımladı. Sand`ın yazım tarzı; derin psikolojik gözlemler, güçlü kadın karakterler ve toplumsal adaletsizliklere karşı gösterdiği duyarlılıkla öne çıkar. Sand bir keresinde eleştirmenlerine şöyle yazmıştı: "Dünya beni bir gün tanıyacak ve anlayacak. Ama o gün gelmezse de çok önemli değil. Diğer kadınlar için yolu açmış olacağım."

George Sand Entelektüel Çevresi 

Gustave Flaubert ile dostluğu; aralarındaki yaş farkına ve taban tabana zıt edebi görüşlerine ragmen birbirlerine büyük saygı duymuşlardır 

Honore de Balzac; Sand`ın yakın dostuydu. Balzac, onun cesaretine ve çalışma disiplinine hayran kalmış hatta Beatrix adlı romanındaki bir karakteri ondan esinlenerek yaratmıştır.

Fyodor Dostoyevski; gençliğinde Sand`ın eserlerinden derinden etkilenmiş ve onun hakkında "kadın kalbinin en derinden labirentlerini keşfeden kişi" demiştir. Rus edebiyatındaki idealist kadın karakterlerin çoğunda Sand`ın etkisi görülür.

Marie d`Agoult; Sand ile Marie arasında hem bir rekabet hem de bir arkadaşlık vardı. Sand, Marie`ye yazdığı bir mektupta toplumsal normları reddederek şöyle der: "Bize biçilen rollerin dışına çıkmak için yazıyoruz. Kalemimiz, prangalarımızı kırmak için var."

Alfred de Musset; 19. Yüzyıl Fransız edebiyatının en fırtınalı ve efsaneleşmiş ask hikayelerinden biridir. Hem büyük bir tutku hem de derin acılar barındırmıştır. Ayrılık acısı Musset`in en unlu eserlerinden biri olan "Bir Zamanın Çocuğunun İtirafları" romanına ve "Geceler" şiir dizisine ilham oldu. George Sand ise bu ilişkiyi Musset`in ölümünden sonra yayımlanan "O ve Kendisi" adlı eserinde anlatmıştır. 

Victor Hugo; Hayatları boyunca birbirlerine saygı duymuş ve mektuplaşmışlardır. Her ikisi de Romantizm akımının dev isimleriydi ve toplumsal adalet ile kadın hakları gibi konularda benzer vizyonlara sahiptiler. George Sand vefat ettiğinde Viktor Hugo cenazesinde okunması için bir mektup göndermiştir ve orada şunlar yazmaktadır; Ölünün ardından ağlıyor, ölümsüz olanı selamlıyorum. George Sand kadın dehasından kanıtı alan `kadın hakkını` bize miras bırakmıştır. 

Frédéríc Chopin; Piyanist Chopin ile yaşadığı ilişki sanat tarihinin en dramatik aşklarından biridir. 1838`den 1847`ye kadar yaklaşık 9 yıl süren bu ilişkide Chopin`in hastalığı sırasında Sand ona adeta bir anne gibi bakmış, bu süreçte Chopin en ünlü eserlerini bestelemiştir. George Sand, çocukları ve Chopin ile Valldemossa`ya yerleştiler ancak oradaki kötü hava koşulları Chopin`in kronikleşen akciğer hastalığını (tüberküloz) daha da kötüleştirdi. Tüm olumsuzluklara rağmen Chopin 24 Prelüd (Op.28), meşhur "Raindrop" Prelüdü bu dönemde tamamladı. 2. Balad, 3. Scherzo ve 2. Piano Sonatı burada hayat buldu. George Sand ise bu günleri "Mallorca`da Bir Kış" adlı anı kitabında kaleme almıştır. Ayrılıklarının ardından sağlığı hızla kötüleşen Chopin, iki yıl sonra hayatını kaybetmiştir. Bugün Valldemossa`daki çiftin kaldığı Manastır hücresi, Chopin`in piyanosunun da sergilendiği bir müze olarak ziyarete açıktır. 

   George Sand 8 Haziran 1876 tarihinde 71 yaşındayken uzun suredir çektiği bağırsak kanseri sonucu evinde hayatını kaybetmiştir. George Sand, kadınlara biçilen "sessiz ve itaatkar" rolünü reddederek kalemini bir özgürlük manifestosuna dönüştürdü. Sand bize şunu gösterdi: Bir kadının en  büyük devrimi, kendi adını ya da seçtiği bir ismi dünyaya kabul ettirmesidir. 

`Bir Kadın İçin Özgürlük En Büyük Haktır`

George Sand

*George Sand`ın bugün müze olan evini gezmek isterseniz linki tıklayın -  https://www.maison-george-sand.fr/en/discover/history-of-the-george-sand-estate 

*George Sand`in Hayatimin Hikayesi isimli otobiyografi kitabının linki ancak tüm bölümler mevcut değil (İngilizce) - https://books.google.co.ug/books?id=4bcOv5KoDgIC&printsec=copyright&hl=en#v=onepage&q&f=false

*George Sand tarafından yayınlanan Fransa Milli Kütüphanesi'nin (BnF) dijital arşivi olan Gallica üzerinde yer alan La Revue Independante (Bağımsız Dergi) 'nin 1 Kasım 1843 tarihli nüshası (Fransızca) -  https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9686204p/f13.item

*George Sand "Defterim" isimli kişisel bir web sitesinde bulabileceğiniz George Sand'a dair gazete küpürleri arşivi - https://moncarnetgeorgesand.fr/archives/coupures-de-journaux-part2/

*George Sand'ın kitap arşivi  - https://archive.org/details/sand-consuelo-lessona/page/12/mode/2up

MİLENA JESENSKÁ : KENDİ IŞIĞINDA BİR KADIN

Gölge Değil Işık Olan Kadınlar Serisi - 2

Milena Jesenská

   Milena Jesenská 10 Ağustos 1896`da Prag`da orta sinif bir aileden gelen utangaç zengin bir kızla evlenmiş genç ve yoksul bir doktorun kızı olarak dünyaya geldi. Gazeteci, feminist ve direniş savaşçısıdır. Franz Kafka ile sadece bir ilişki içinde olmaktan öteydi. Prestijli bir lisede okurken Prag`daki edebiyat camiasına dahil oldu. Çek ve Alman toplulukları arasındaki uçurumu aşmaya istekli nadir kişilerden biriydi. 

   Milena, yalnızca Franz Kafka`nın mektuplarındaki bir muhatap değil; kendi başına güçlü bir entelektüeldi. Kafka`nın eserlerini Çekce`ye çevirerek onun Orta Avrupa`da tanınmasında önemli rol oynadı. Milena`nın asıl önemi Kafka`yla kurduğu ilişkiyi aşar. 1920`ler ve 30`larda gazetecilik yapan Jesenská, özellikle kadınların gündelik hayatı, yoksulluk, yabancılaşma ve yükselen faşizmin üzerine cesur yazılar kaleme aldı. Nazizmin tehlikesini erken fark edenlerden biri oldu ve Yahudilerin ülkeden kaçmasına yardım ettiği için Gestapo tarafindan tutuklandı. 

   Milena, duygusal zekâsı, ahlâkî cesareti ve politik berraklığıyla, entelektüel sorumluluğun ne anlama geldiğini gösteren bir figür oldu. Onu önemli kılan da buydu, "bir büyük yazarın hayatındaki kadın" olarak sınırlandırılamayacak o cesur kadın karanlık zamanlarda susmamayı seçmişti. 

   Milena`nın anılarında babası annesinden çok daha büyük bir rol oynuyordu. Babasına duyduğu nefret dolu sevginin kökleri süphesiz ki ilk çocukluk anılarında aranmalıdır. İnatçı ya da arsız olduğu zamanlar babası onu sık sık dövmekteydi. Milena`nin iradesini kırmak, ona kendi düşüncelerini empoze edebilmek icin akıl almaz zorbalıkta yöntemler kullanırdı. Derinliği olan, izi silinmez acılar ve asla unutulmayacak yaşantıların hepsi babasıyla ilgiliydi. 

Dr. Jan Jesensky

   Babası, 'Ordinaryüs Profesör' olarak Prag`daki Karl Universitesi`nde ders veren Dr. Jan Jesensky, Prag`in en şık sokaklarından biri olan Ferdinand Sokağı`ndaki dişçi muayenehanesi sayesinde zengin bir adam olmuştu. Çene cerrahisi alanında yaptığı ün ve kurduğu bilimsel ekol günümüze kadar gelmiştir. 

   Annesi, uzun yıllar hasta yattı. Pernisiyöz anemiye yakalanmıştı. Milena on yaşında olmasına rağmen babası nöbeti devralana kadar annesinin yanında kalmaktaydı. Bu da çoğunlukla gece yarılarına kadar sürerdi. Sonunda babası kumardan ya da kız arkadaşlarının yanından keyif içinde döner gelirdi. Milena annesini her zaman şefkatle sevmişti ama artık körpe bedeni isyan halindeydi, sinirleri bozulmuştu. Yavaştan çürümekte olan annesinin acıları öylesine ıstırap vericiydi ki, Milena annesinin ölümünü bir kurtuluş olarak görmüştü. Annesi öldüğünde Milena 13 yaşındaydı. 

   Milena 15 yaşına geldiğinde şaşırtıcı bir beceriyle büyüklerin düzeyine çıkabiliyordu. Erken olgunlaşmasında babasıyla sürekli catişmasının ve var gücüyle ondan kendini kurtarma çabalarının bir rolü olmuştu. Ve belki yine bu sebeple kitaplara sığınmıştı. O yaşlarda Milena tam bir kitap kurduydu. Özellikle Knut Hamsun, Fyodor Dostoyevsky ve George Meredith`in romanlarını sever ama Leo Tolstoy, Roman Jakobson, Thomas Mann da okurdu. 

   Lise mezuniyetinden sonra babası Milena`nin tıp okumasını istedi. Milena birkac sömestr sonra tıp tahsilini bıraktı. O zamanlar Milena`nin çevresinde bir kadının meslek öğrenmesi hiç de olağan değildi. Onun gibi Pragli burjuva kızları evlenirlerdi, evlenene kadar da onlara babaları bakardı. Ancak Milena otoriter ve kontrolcu babasından uzaklaşıp kendi kimliğini bulmak istiyordu. Edebiyat ve entelektüel çevrelere ilgi duyuyordu ve karşısına Ernst Pollak çıktı. 

   Yahudi yazar Ernst Pollak ile başlayan ilişkisi, son derece vatansever babasını öfkelendirdi ve onu dokuz ay boyunca bir akıl hastanesine yatırdı. Serbest bırakıldıktan sonra Jesenská, 1918`de Pollak ile evlendi ve babasıyla tamamen bağını kopardı. Çift evlendikten sonra Viyana`ya taşındı. Bu kararı verirken oldukça zorlanmış olmalı çünkü Prag`ı bütün kalbiyle seviyordu. O kötü Viyana yıllarında Milena kendi ayakları üzerinde durabilmek için her yolu denedi. Ama elinde mesleği yoktu, hiçbir eğitimini tamamlamamıştı. İlk gelir kaynağı Çekce dersleri vermek oldu. Kocası ona mutfak masrafları için hiç para vermediğinde sıkıntıya düşmüş, zor durumda kaldığından Viyana garına gidip yolcuların bavullarını taşımaktan bile çekinmedi. İş hangi türden olursa olsun onun kendine olan güvenini sarsmazdı; onu yıldıran ruhsal ıstıraplardı. Babasının onu reddetmiş olmasını ve Ernst Pollak`ın gün geçtikçe artan aşağılamalarını kaldıramıyordu. Yeteneklerine uygun bir faaliyete girerek Çekce`ye çeviriler yapmaya başlayıp ilk makalelerini yazdı. 

   Milena, 1920`de Viyana`dayken Prag`da yayınlanan bir gazete için moda muhabiri olarak gazeteciliğe başladı. Bu süre zarfinda Kafka`nın birkaç öyküsünü okudu, bütün hayatı boyunca derin bir saygıyla anacağı yazarın büyüklüğünü daha o zaman fark etmişti ve ona mektuplar yazarak bunları Çekce`ye çevirmeyi teklif etti. Bu, aralarında çoğunlukla mektup yoluyla gerçekleşen, ancak birkaç kez yüz yüze görüştükleri son derece samimi bir yazışmanın başlangıcı oldu. Viyana yıllarındakı mutsuzluğu içinde Kafka`nın eserlerine derinden bağlanmış olmalı. Ancak Kafka ile aralarındaki ilişkinin bir geleceği yoktu ve sonunda hem ilişkileri hem de yazışmaları sona erdi. Bu ilişkideki ihtirası ve trajik bir biçimde bastırılmasını, Kafka`nın elde kalan mektuplarından öğrenebiliyoruz. 

   Milena Jesenská`nın Pollak ile evliliği son derece mutsuz bir evlilikti ve 1924`te ondan boşanıp Prag`a geri döndü. 1927`de Jaromír Krejcar ile evlendi ve bir yıl sonra Jana adında bir kızı oldu. Bu süre içinde gazetecilik kariyeri gelişti. Tanınmış ve saygın bir gazete olan Pritomnost`un (Simdiki Zaman) editörü oldu. Bu donemde hem Jesenska hem de yazilari daha politik bir hal aldi (ilk makalelerinden birinde, Nasyonel Sosyalizm`den kaçan Alman göçmenlerin Prag`a nasıl geldiğini anlatır.) ve Komünist Parti`ye katıldı ancak daha sonra Stalinist Komünizmi'nden ve 1936`da Sovyetler Birliği`nde gerçekleşen bir kaç "göstermelik davadan" hayal kırıklığına uğrayarak partiden ayrıldı. Daha doğrusu Stalinizmi eleştirdiği için partiden ihraç edildi. 

Pritomnost (Simdiki Zaman) Dergisi

   1930`larda Nazi Almanyası`nın Çekoslovakya üzerindeki baskısına odaklandı. Sudet topraklarına seyahat etti. (Sudetenland - 1. Dünya Savaşı sonrası kurulan Çekoslovakya`nın kuzey ve batı sınırlarında Alman nüfusun yoğun yaşadığı dağlık bölgedir.) Hem Nazizmin orada nasıl yükselişte olduğunu hem de nasıl direniş gösterildiğini haberleştirdi. Naziler 1939`da ülkeyi işgal ettiğinde, mültecilerin güvenli bir şekilde ülkeden çıkmasına yardımcı olan bir direniş hareketinin başına geçti. V Boj (Savaşa Doğru) isimli yasadışı bir dergi için çalışır, Komünist parti yetkililerine sığınak sağlar ve tehlikede olan insanlar için kaçış yolları ayarlar. 

Milena Ravensbruck Toplama Kampı`nda

   1939 yılının Kasım ayında Milena tutuklandı ve kadınlar için kurulan Ravensbrück toplama kampına gönderildi. Orada Margarete Buber-Neumann ile tanıştı ve arkadaş oldu. Kampın sert koşulları Jesenská`yı hasta etti ve 17 Mayıs 1944`te 47 yaşındayken hayatını kaybetti. 

   Milena Jesenská, edebiyat tarihine çoğu zaman "Kafka`nın Kadını" ya da "Kafka`nın mektuplarındaki kadın" olarak sıkıştırılır. Oysa bu tanım, Milena`yı anlatmak bir yana, onu görünmez kılar. Çünkü Milena aslında kendi çağını aşan, bağımsız, politik ve cesur bir kadındı. Gazeteciydi. Çevirmenliğin ötesinde metinleri dönüştüren, anlamı yeniden kuran bir zihne sahipti. Yazılari keskin, gözlemleri sertti. Toplumsal adaletsizliklere, yükselen faşizme ve ataerkil düzene karşı açıkca söz aldı, bedel ödemekten kaçınmadı. Nazilere karşı duruşu nedeniyle Ravensbrück toplama kampında hayatını kaybetmesi bile tek başına onun kim olduğunu anlatmaya yeter. 

   Yine onu en iyi anlatacak olan kişilerden biri olan Margarete Buber-Neumann Milena`yı anlatan "Milena-Kafka`nın Kadını" kitabının önsözünde şunları yazar; "Milena Jesenská`ya yalnızca Franz Kafka`nın sevgilisi gözüyle bakmak haksızlık olur. Milena olağanüstü bir insandı; gençliğinde burjuva ahlâk anlayışına karşı çıkan, zor yaşamı boyunca aşırı bireyselciliğini bir kenara bırakıp toplumsal ve siyasi sorumluluk duygusuyla hareket etmesini bilmiş, olağanüstü bir insan. Ülkesi Bohemya`nın boyunduruk altına alındığı günlerde düşünce özgürlüğü için savaşacak gücü ve yılmaz bir cesareti vardı."

   Milena Jesenská`nın yaşadığı dönemde özellikle 1910-1930 arası Orta Avrupa`da kadınlara yönelik toplumsal bakış derin biçimde sınırlayıcı, denetleyici ve ikiyüzlüydü. "Ideal Kadın" tanımı cok dardı. Kadından beklenen şey; itaatkâr eş, fedakâr anne, sessiz destekçi olmalarıydı. Entelektüel merakı olan, politik, fikir beyân eden ya da bağımsız yaşamak isteyen kadınlar "sorunlu", "ahlâksız" ya da "dengesiz" diye etiketlenirdi. Milena gibi yazan, çeviri yapan, açık fikirli ve özgür kadınlar normun dısişındaydı. Kadınlar gazetecilik yapabiliyordu ama coğunlukla; moda, ev hayatı, "kadinca duygular" gibi alanlara sıkıştırılıyorlardı. Milena ise yoksulluk, sınıf eşitsizliği, faşisizm, ahlâkî sorumluluk gibi "erkek isi" sayılan konularda yazıyordu. Ve Milena`nın özel hayatı özellikle Kafka`yla ilişkisi onun entelektüel üretiminin önüne geçirilerek sürekli didiklendi. 

   Milena, Kafka`nın metninin bir parçası haline getirildi, kendi metniyle var olmasına izin verilmedi. Kültürel hafıza politik kadınları değil melankolik erkek dehaları daha kolay romantize eder. Milena Jesenská; Kafka`nın gölgesinde kaldığı için değil, bilinçli olarak gölgede bırakıldığı için bugün hâlâ "Kafka`nın Kadıni" olarak anılıyor. Kafka ile ilişkisi elbette önemlidir ama bu ilişki Milena`yı tanımlamaz. Bugün onu anmak romantik bir hikayeyi tekrar etmek değil; cesareti, düşünsel gücü ve direnişi hatırlamaktır. Kafka`yı etkileyen, onunla eşit düzeyde entelektüel bir bağ kurabilen bir kadındı Milena. İlham alan değil, ilham veren taraftı... 

Franz Kafka'nın Milena'ya yazdığı mektuplar kitap pdf'si (ıngılızce) : https://www.kkoworld.com/kitablar/frans_kafka_milenaya_mektublar-eng.pdf

Milena, gerçekten bir özne midir, yoksa Kafka’nın yazısında üretilmiş bir imge mi? Linkteki inceleme yazısını okuyabilirsiniz 

 https://www.researchgate.net/publication/273499679_Kafka's_Letters_to_Milena_and_the_Question_of_the_Body