Gölge Değil Işık Olan Kadınlar Serisi - 4
 |
| Caroline Herschel |
 |
| William ve Caroline Herschel |
Caroline Herschel 16 Mart 1750`de Almanya`nın Hannover şehrinde, işçi sınıfı bir ailede dünyaya geldi. Babası Isaac Herschel, ailesini geçindirmek için bahçe işleri yapıyordu aynı zamanda yetenekli bir müzisyendi. Zamanla müzikteki ustalığı onu Prusya ordusunda bando üyesi olarak görev almaya yönlendirdi. Resmi bir eğitimi olmamasına rağmen çocuklarına iyi bir eğitim vermeye çalıştı. Altı çocuğunun hepsini matematik, Fransızca ve müzik eğitimi almaya teşvik etti. Ancak Caroline`in annesi Anna İlse Moritzen genel olarak öğrenmeye karşıydı ve dört oğlunun biraz eğitim almasını isteksizce kabul etse de, kızlarının ev işlerinden başka bir şey yapmasına şiddetle karşı çıktı. Caroline, bir gün kuyruklu yıldızlar üzerine yapılan çalışmalara büyük bir katkı sağlayacağını en çılgın hayallerinde bile düşünemezdi. Eğer annesine kalsaydı, bugün kimse onun adını bilmezdi.
.jpg)
Adına bir kuyruklu yıldız (35P/Herschel-Rigollet) verilmiş olsa da, annesi onun için ailenin hizmetçisi olarak bir hayat hayal etmişti. Caroline ise annesinin isteklerine karşı gelerek erkek egemen bir alanda kendine yol çizdi; Almanya`daki ömür boyu süren ev işlerinden sonra 1772`de İngiltere`ye abisinin yanına gitti. Abisi William Herschel babası gibi müzisyendi, 1776`da İngiltere Bath`da orgcu olmuştu. 6 sene sonra 22 yaşında olan kız kardeşi Caroline`i yanına getirterek ona müzik, İngilizce ve Matematik dersleri verdi. Caroline Bath`daki konserlerinde baş solist olarak sahneye çıkmaya başladı. William zamanla astronomiye olan tutkusunu ön plana çıkardı ve kendini tamamen bu alanda çalışmaya adadı. Çok sayıda kaliteli teleskop üretti ve sattı. Caroline ona yardım etmeye başladı. Uzaktaki nesnelerden ışık toplamak için kullandıkları aynaları uzun saatler boyunca zımparalayıp parlattı, 32 yaşında artık abisinin yanında bir çıraktı. Mesleğin inceliklerini biliyordu ve anne babasının yanında geçirdiği hizmet döneminde kaybettiği özgüvenini yeniden kazanmıştı. William iş için sık sık seyahat ediyordu ve yokluğunda Caroline onun yerini alıyordu. Abisinin ve kendi keşiflerinin konumlarını hesapladı ve bunları bir yayında topladı.
Yaşamı boyunca, güneş sistemimizdeki bilinen tüm kuyruklu yıldızlar arasında en kısa yörünge periyoduna sahip olan Encke kuyruklu yıldızı da dahil olmak üzere 8 adet kuyruklu yıldız keşfetti. 1783`te tek başına teleskopla üç bulutsuyu tespit etti. Günümüzde C/1786 P1(Herschel) Kuyruklu Yıldızı olarak bilinen bir kuyruklu yıldızı keşfeden ilk kadın olarak tarihe geçti. 60 yıldan fazla bir süre önce ilk Kraliyet Astronomu John Flamsteed tarafından derlenmiş olan yaklaşık 3.000 yıldızın yer aldığı "Historia Coelestis Britannica" adli kataloğu kontrol etti, hesapladı, hataları düzelterek 560 yeni yıldız eklediği kapsamlı bir dizin hazırladı ve The Royal Society (Kraliyet Cemiyeti) tarafından yayımlandı. Bu görevi tamamlaması için Caroline`in 20 ay süren yorucu bir çalışma disiplini gerektirdi. 1828`de Royal Astronomica Society (Kraliyet Astronomi Toplulugu) Altın Madalyasını kazanan ilk kadın oldu; ayrıca bu topluluğun onur üyesi seçildi.
 |
| Caroline Herschel |
1822`de abisi William`ın ölümünden sonra Hannover`e döndü. Burada bulutsuları ve yıldız kümelerini kataloglamaya devam etti. 1828`de, 77 yaşındayken, Astronomi Derneği çalışmalarının yayınlanmamış bir revizyonu ve yeniden düzenlenmesi nedeniyle ona altın madalya verdi. Yaklaşık 20 yıl daha yaşadı ve hem bilim insanlarının hem de halkın saygı ve hayranlığını kazanmaya devam etti. Kendi çalışmalarının yani sıra, aile geleneğini devralarak astronomiye yönelen William`ın oğlu John Herschel`e de yardım etmeye başladı. Caroline Herschel, 9 Ocak 1848`de Hannover`de 97 yaşında vefat etti. 2022`den beri Kraliyet Astronomi Derneği ve Astronomische Gesellschaft, dönüşümlü olarak İngiliz ve Alman kadın astronomları onurlandıran Caroline Herschel Madalyası`nı ortaklaşa vermektedir.
 |
| Caroline Herschel |
Caroline Herschel`in yaşadığı dönemde kadınlar, belki de eğitim alma şansına sahip olan ayrıcalıklı geçmişe sahip bir kaç kadın dışında, erkeklerle aynı fırsatlara sahip değildi. Caroline, bu boğucu ortamdan kurtulmak için etkileyici bir kararlılık gösterdi. Hiç İngilizce bilmediği için yeni bir dil, şarkıcı olarak eğitim alırken yeni bir meslek ve elbette astronomi ve teleskop yapımıyla ilgili yeni bir disiplin... Yani gerçekten de oldukça dikkat çekici bir dizi yeni zorluklarla karşılaştı. Bu yüzden Caroline Herschel`in başarısı yalnızca bilimsel değil, aynı zamanda toplumsal açıdan da önemlidir. Çünkü o dönemde kadınların bilimsel araştırma yapması neredeyse imkânsızdı. Caroline, teleskop başında uzun geceler geçirerek bu sınırları zorladı. Sadece keşifleri değil aynı zamanda keşiflerini kataloglama ve kaydetme konusunda ve astronomik verileri yazıya dökme konusunda da inanılmaz derecede titizdi. Yeni Genel Katalog (NGC) büyük ölçüde onun çalışmalarına dayanmaktadır ve bugün bile birçok galaksi halâ NGC numaralarıyla tanımlanmaktadır.
Feminist Bir Perspektiften Caroline Herschel
Caroline Herschel`i feminist açıdan önemli kılan şey yalnızca keşifleri değildir. Onun hikayesi, kadınların bilim tarihinde nasıl görünmez kılındığını gösterir. Uzun yıllar boyunca anlatı şöyleydi; büyük astronom William Herschel ve ona yardım eden kız kardeşi. Oysa gerçekte Caroline yalnızca yardımcı değildi. Gözlem yapan, veri toplayan, keşif yapan ve bilimsel üretimde bulunan bir araştırmacıydı. Caroline Herschel`in adı bugün astronomide yaşamaya devam ediyor. Ay`da bir krater ve bir asteroid onun adını taşır. Bu gökyüzüne bakarak kendi yolunu açan bir kadının sembolik hatırasıdır.
.jpg)